Wij plaatsen Functionele cookies, om deze website naar behoren te laten functioneren en Analytische cookies waarmee wij het gebruik van de website kunnen meten. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens.

Meer informatie

Demografie en de sector zorg en WJK

Demografische ontwikkelingen oefenen een grote invloed uit op zorg en WJK. Voor de sector betekenen de demografische ontwikkelingen dat de vraag naar zorg blijft stijgen en dat de zorgvraag complexer wordt. Daarmee stijgt ook de vraag naar arbeid. Tegelijk leidt de demografische ontwikkeling tot vergrijzing van het personeelsbestand, waardoor de sector rekening moet houden met een groter wordende uitstroom van personeel. Door deze ontwikkelingen loopt de sector het risico dat bij ongewijzigd beleid een personeelstekort ontstaat. De behoefte aan technologische innovaties neemt daardoor toe. 
In deze longread wordt nader ingegaan op de demografische ontwikkelingen, de gevolgen voor de sector zorg en WJK en de rol die technologische innovaties hierbij kunnen spelen. 

Aantal inwoners neemt toe: maar regionale verschillen

De Nederlandse bevolking zal tussen 2018-2040 met 5,3% groeien (913.000 inwoners). In de Regio Zwolle en Stedendriehoek en Noordwest-Veluwe is gedurende deze periode sprake van een toename van het aantal inwoners, terwijl het aantal inwoners daalt in de regio’s Achterhoek (-35.200 inwoners) en Twente (-8.800 inwoners).

Stijging zorgvraag door toename vergrijzing

Nederlanders worden steeds ouder. De levensverwachting was in 2015 81,5 jaar. Het RIVM verwacht dat deze in 2040 oploopt tot bijna 86 jaar. De samenstelling van de bevolking (verhouding ouderen en jongeren) zal tot 2040 drastisch veranderen (figuur 2.). Dit heeft grote maatschappelijke gevolgen.

De groene druk geeft de verhouding tussen het aantal personen van 0 tot 20 jaar en het aantal personen van 20-65 jaar weer. De groene druk daalt de komende jaren in zowel het werkgebied van WGV Zorg en Welzijn (totaal van regio’s Achterhoek, Regio Zwolle, Stedendriehoek en Noordwest-Veluwe en Twente) en Nederland; er is naar verhouding minder jeugd ten opzichte van de beroepsbevolking. Volgens prognoses van het CBS zal de groene druk vanaf 2029 weer iets toenemen en in 2039 weer bijna op het niveau van 2015 zijn.

De grijze druk geeft de verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar weer. De grijze druk blijft de komende jaren naar verwachting toenemen; er zijn naar verhouding steeds meer ouderen ten opzichte van de beroepsbevolking. In het totale werkgebied van WGV is deze trend sterker dan in de rest van Nederland. Met de toename van het aantal ouderen stijgt de zorgvraag. Enerzijds omdat ouderen een groter beroep op de zorg doen en anderzijds omdat de complexiteit van de zorg toeneemt.

De trend van vergrijzing komt in alle regio’s duidelijk naar voren (figuur 3.). Vooral de regio Achterhoek kent een relatief groot aandeel 65-plussers. In de regio Zwolle ligt dit aandeel iets lager. De stijging van het aandeel 65-plussers heeft tot gevolg dat de demografische druk de komende jaren toe zal nemen. Dat wil zeggen dat de groep die de effecten van de vergrijzing moet opvangen (het potentieel werkende deel van de bevolking) in verhouding steeds kleiner wordt.

Zorg en WJK: toename aantal werknemers 55 jaar en ouder

De gemiddelde leeftijd van medewerkers in de sector zorg en WJK neemt langzaam toe en is in Nederland in 2016 opgelopen tot 42,5 jaar. In de regio’s Achterhoek (43,5 jaar) en Stedendriehoek en Noordwest-Veluwe (43 jaar) ligt de gemiddelde leeftijd in de sector iets hoger, terwijl deze in de regio’s Regio Zwolle (41,8 jaar) en Twente (42,1 jaar) iets lager ligt. De stijging wordt vooral verklaard door het toenemen van de groep van 55 jaar en ouder (figuur 4.). Door de stijging van het aantal oudere werknemers zal de uitstroom naar pensioen de komende jaren relatief groot zijn.

Verschillen in leeftijdsopbouw naar branche

Er zijn verschillen zichtbaar in de leeftijdsopbouw van medewerkers tussen branches. Het grootste aandeel medewerkers onder 35 jaar is in 2017 te vinden in de branche Kinderopvang, daar is ongeveer 50% van de medewerkers jonger dan 35 jaar (figuur 5). Het grootste percentage 55-plussers in het werkgebied WGV Zorg en Welzijn is in 2017 te vinden in de branches VVT, GGZ, Ziekenhuizen en WMD (figuur 6).

Inzetten op technologische innovaties

Als gevolg van demografische invloeden neemt de zorgvraag toe, terwijl de uitstroom van personeel groter wordt. Initiatieven in de sector om de instroom en het behoud van personeel te bevorderen zijn dan ook van belang. Het is echter belangrijk om ook verder te kijken, aangezien de kans groot is dat deze initiatieven in de toekomst niet voldoende zijn.

Technologische innovaties kunnen daarbij een belangrijke bijdrage leveren. Ondanks dat het aantal innovaties dat leidt tot besparing van personele inzet momenteel nog beperkt is, kunnen innovaties leiden tot verhoging van productie (en/of substitutie van personeel) met als gevolg de inzet van minder personeel. Inzet op deze innovaties is noodzakelijk om op langere termijn te zorgen voor een goede kwaliteit van zorg die geleverd wordt in een gezonde arbeidsmarkt.

Wij plaatsen Functionele cookies, om deze website naar behoren te laten functioneren en Analytische cookies waarmee wij het gebruik van de website kunnen meten. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens.

Meer informatie